Szanowny Panie Premierze,

Szanowni Panowie Ministrowie,

Wasze Ekscelencje,

Szanowny Panie Dyrektorze,

Szanowni Państwo,

Dzisiaj zebraliśmy się tutaj, żeby wspomnieć o wydarzeniach sprzed 75 lat – o szaleństwie Holokaustu, który stał się złowieszczym symbolem wrogich ludzkości teorii wyższości rasowej i narodowej, ofiarami których stawali się Żydzi, Cyganie, Słowianie i wiele innych narodów – tych, kogo nowo objawieni „nadludzie”, którzy przywłaszczyli sobie prawo rozstrzygać o losie całych krajów i kontynentów, potraktowali jako niegodnych istnienia na tym świecie.

Jednak dzisiaj nie tylko wspominamy o niezmierzonym cierpieniu ofiar tych bestialskich zbrodni, lecz przede wszystkim schylamy się przed wolą do życia i męstwem ludzi – więźniów tego obozu z różnych krajów, którzy – skazani na nieuniknioną śmierć, postawieni w nieludzkie warunki – nie poddali się, nie pozwolili siebie złamać, znaleźli w sobie siły, żeby powstać przeciwko złu, walczyć i zwyciężyć.

75 lat na miarę ludzkiego życia – to niemały czas, ale ludzie nie mają prawa zapomnieć ani o czynach, ani o zbrodniach, ani o bohaterach, ani o oprawcach – po to by w naszym obecnym świecie nie było miejsca dla współczesnych następców nazistów i ich kolaborantów, żeby nie była znieważana pamięć o tych, komu świat zawdzięcza ocalenie przed plagą faszystowską. W przeciwnym razie, jak kiedyś powiedział wybitny rosyjski historyk Wasilij Kluczewskij, historia surowo karze za jej niewyuczone lekcje.

Równo 60 lat temu radziecki poeta, okaleczony na froncie Isaak Sobol, Żyd urodzony na Wołyniu, napisał o innym hitlerowskim obozie zagłady wiersz „Buchenwaldzki Dzwon”, któremu jako pieśni na muzykę gruzińskiego kompozytora Wano Muradeliego nadali sławę najlepsi w naszym kraju śpiewacy – Azer Muslim Magomaev, Estończyk Georg Ots, Żyd Iosif Kobzon, Rosjanin Jurij Guliajew, Ukrainiec Dmytro Gnatiuk, Białorusin Viktor Vujacić i wielu innych.

 

Ludzie świata, na chwilę powstańcie!

Słuchajcie, słuchajcie:

To grzmi ze wszystkich stron –

Teraz brzmi to w Buchenwaldzie

Buchenwaldzki dzwon.

…

Z popiołów ofiary zmartwychwstali

I powstali znów.

…

Setki tysięcy tam spalonych żywcem

Ustawiają się

W szeregi za rzędem rząd.

Międzynarodowe stąd kolumny

Do nas mówią dziś.

…

Ludzie świata, bądźcie trzykroć czujni,

O pokój trzeba dbać!

 

O tragedii i czynie Sobibora już są filmy, będą pieśni, ale ponad wszystko pozostaną wieczna sława i pamięć Aleksandrowi Peczerskiemu, Leonowi Feldhendlerowi i ich towarzyszom, którzy zjednoczyli się w tym bohaterskim międzynarodowym zrywie do życia w imię pokoju.